1. Neden bu yazı?

Bu blogda VPRN, VPLS, LDP, eBGP gibi konuları anlattım. Hepsinde aynı kelimeler geçiyor: etiket, LSP, PE, P, push, swap, pop. Ama bunların ne olduğunu en başından, sakin sakin anlatan bir yazım yoktu. Bu yazı “Sıfırdan MPLS” serisinin birinci yazısı. Hedef şu: bu yazıyı okuyan biri, sonraki yazılardaki komutları ezber değil, mantığıyla okuyabilsin.

Komut örneklerini Nokia SR OS üzerinden veriyorum. Ama anlattığım kavramlar Huawei, Cisco ve Juniper’da da birebir aynı. Sadece komutlar değişiyor.

Yazının sonunda tarayıcıda açılan hazır bir lab var. Okuduklarını orada kendi gözünle göreceksin.

2. Sorun: IP her pakette aynı işi tekrar eder

Normal bir IP ağında bir paket yola çıktığında yolundaki her router şunu yapar:

  1. Paketin IP başlığını açar.
  2. Hedef IP adresini okur.
  3. Yönlendirme tablosunda en uzun eşleşen satırı arar.
  4. Paketi bulduğu çıkış arayüzüne verir.

Bu iş her router’da, her pakette tekrar edilir. Tablo küçükken sorun değil. Ama servis sağlayıcı çekirdeğinde (özellikle interneti taşıyorsan) tablo yaklaşık bir milyon satıra kadar büyüyor ve çekirdekteki her router hepsini bilmek zorunda kalıyor.

Klasik IP yönlendirmede her router paketi açıp tabloda arama yapar

MPLS’in fikri şu: “Bu işi sadece ağın kenarında bir kere yapalım. Çekirdekteki router’lar paketin içine bakmasın, üzerindeki küçük bir numaraya baksın.”

3. Benzetme: hastane sıra fişi

MPLS’i anlatırken en çok kargo benzetmesi yapılır. Ben farklı bir şey kullanacağım: büyük bir hastane.

Hastaneye giriyorsun. Danışmadaki görevli dosyana bakıyor: kimsin, hangi bölüme gidiyorsun. Sonra eline bir sıra fişi veriyor: “17 numara”.

Şimdi katlarda dolaşıyorsun. Birinci kattaki görevli dosyanı açmıyor. Sadece fişteki numaraya bakıyor ve kendi tablosundan şunu okuyor: “17 numara → 2. kata gönder, fişi 42 yap.” Fişi değiştirip seni yolluyor. İkinci kattaki görevli de aynısını yapıyor: “42 numara → poliklinik, fişi 9 yap.”

Poliklinikte son görevli fişi alıyor, ve işte o zaman dosyanı açıp sana doktorunu söylüyor.

Hastane sıra fişi benzetmesi: danışma fiş verir, katlar fişe bakar, poliklinik fişi alır

Bu benzetmeyle MPLS’in tüm kavramlarını eşleştirebiliriz:

HastaneMPLSNe yapar
DanışmaIngress PE (giriş)Paketin hedefine bakar, etiket takar (push)
Kat görevlisiP router (transit)Dosyayı açmaz, etiketi değiştirir (swap)
PoliklinikEgress PE (çıkış)Etiketi söker (pop), paketi teslim eder
Sıra fişiEtiket (label)Paketin üzerindeki kısa numara
DosyaIP paketiAsıl yük, çekirdekte hiç açılmaz
Görevlinin küçük tablosuLFIB“Gelen numara → çıkış yönü ve yeni numara”
Hastanenin fiş verme düzeniLDPKatlar arası numaraların anlaşılması

Benzetmenin sınırı da var: fiş sadece hangi yoldan gideceğini söyler, hastanın kim olduğunu bilmez. MPLS’te de aynı: etiket paketin hangi yola gireceğini belirler, içeriğinden haberi yoktur.

4. Etiket nedir, nerede durur?

Etiket, paketin başına eklenen 32 bitlik (4 baytlık) küçük bir başlıktır. Ethernet başlığı ile IP başlığının arasına girer. Bu yüzden MPLS’e bazen “katman 2.5” denir: ne tam katman 2, ne tam katman 3.

MPLS etiketi 32 bit: 20 bit etiket, 3 bit TC, 1 bit S, 8 bit TTL; Ethernet ile IP arasına girer

Dört alanı var:

AlanBoyutAnlamı
Label20 bitAsıl numara. Yaklaşık bir milyon farklı değer
TC3 bitTrafik sınıfı, QoS için (eskiden EXP denirdi)
S1 bit“Yığının sonu.” Tek etiket varsa 1. Birden fazla varsa sonuncuda 1
TTL8 bitIP’deki TTL gibi, her hop’ta 1 azalır. traceroute bu sayede çalışır

Pratikte en çok Label alanı ile ilgileneceksin. S bitini ise iki etiketli (VPN) yapıyı anlatırken tekrar göreceğiz.

Küçük bir not: Nokia’da dinamik (LDP ile öğrenilen) etiketler genelde 131000’li sayılardır. Huawei’de ise çoğu zaman 1024’ten başlayan küçük sayılar görürsün. Rakamlar vendor’a ve cihaza göre değişir, mantık aynıdır.

5. Push, Swap, Pop: paketin yolculuğu

Üç işlemi yukarıdaki benzetmeden zaten tanıyorsun. Şimdi bir dört router’lık çekirdekte (PE1 – P1 – P2 – PE2) paketin yolunu adım adım izleyelim.

Paket PE1’de etiket alır, P router’larda etiket değiştirir, PE2’de etiket söker

  1. PE1 (push): Müşteriden düz bir IP paketi gelir. PE1 hedef adrese bakar, bu hedefe giden etiketli yolun (LSP) başlangıcını bulur ve pakete 131069 etiketini takar.
  2. P1 (swap): Sadece etikete bakar. Tablosunda “131069 geldiyse çıkışa 131070 yazıp P2’ye ver” yazar. IP adresine bakmaz.
  3. P2 (swap): Aynı şekilde 131070’i 131071 yapar.
  4. PE2 (pop): Etiketi söker. Artık düz IP paketi vardır, müşteriye iletir.

Burada kritik fark: P1 ve P2 müşterinin IP adresini hiç görmedi. Yönlendirme tabloları büyük olmak zorunda değil, sadece birkaç loopback adresi ve etiket yeter.

Diagramdaki etiket numaraları örnektir. Her router etiketi kendi seçer, bu yüzden numaralar hop hop değişir.

Bonus: PHP (penultimate hop popping)

Gerçek cihazlarda küçük bir ince ayar var. PE2’nin etiketi sökmesi yetmez, sonra bir de IP lookup yapması gerekir (iki iş). Bu yüzden sondan bir önceki router (P2) etiketi önceden söker ve PE2’ye düz IP paketi verir.

Sondan bir önceki router etiketi söker, çıkış PE etiketsiz IP paketi alır

PE2 bunu “implicit-null” (etiket 3) duyurarak ister. Nokia ve Huawei’de bu varsayılandır. Anlamak için bilmen yeterli, yapman gereken bir ayar yok.

6. Roller: CE, PE ve P

MPLS ağında üç tür router vardır.

CE müşteri router’ı, PE sağlayıcı kenarı, P çekirdek router’ı

RolAçılımıKimin router’ıMPLS bilir miNe yapar
CECustomer EdgeMüşteriHayırSıradan IP ya da BGP konuşur. Etiket görmez
PEProvider EdgeSağlayıcıEvetEtiket koyar ve söker. Müşteri rotalarını (VRF) tutar
PProviderSağlayıcıEvetSadece etikete bakıp swap eder. Müşteriyi tanımaz

Önemli sonuç: tüm “akıllı” iş PE’lerde. P router’lar basit ve hızlıdır. İster 5 ister 500 müşterin olsun, P router’ların tablosu büyümez.

7. LSP: etiketli yol, ve tek yönlüdür

PE1’den PE2’ye giden etiketli yola LSP (Label Switched Path) denir. Yani push ile başlayan, swap’larla ilerleyen, pop ile biten yolun adı.

Burada en çok kaçırılan bilgi: LSP tek yönlüdür. PE1’den PE2’ye bir LSP vardır, PE2’den PE1’e ayrı bir LSP vardır. İkisi farklı etiket numaraları kullanır, hatta farklı fiziksel yollardan da gidebilir.

PE1’den PE2’ye ve PE2’den PE1’e iki ayrı etiketli yol (LSP) vardır

Bu bilgi arıza ararken çok işe yarar. “Ping gidiyor ama cevap gelmiyor” durumunda soruna bakacağın yer çoğu zaman dönüş LSP’sidir. PE–CE eBGP yazısında bunun bir örneğini yaşamıştım: “LSP yok” uyarısı bütün trafiği durduruyordu.

8. Etiketi kim dağıtır? LDP

Şimdiye kadar etiketlerin “bir şekilde” bilindiğini varsaydık. Peki P1, P2’nin hangi etiketi beklediğini nereden biliyor? Elle yazmak mümkün (statik LSP) ama büyük ağda mümkün değil. İşi LDP (Label Distribution Protocol) yapar.

LDP: komşular birbirini bulur, etiketler hedeften kaynağa doğru dağıtılır

LDP’nin çalışması üç adım:

  1. Komşuluk: Router’lar bağlantı üzerinden UDP 646 ile “Hello” gönderir, birbirini bulur. Sonra TCP 646 üzerinden LDP oturumu kurar.
  2. Etiket duyurusu: Router’lar her rota (FEC) için bir etiket üretir ve komşusuna söyler: “Bu adrese gitmek istiyorsan bana şu etiketle gel.” Duyuru hedeften kaynağa doğru yayılır. PE2 kendi loopback’i için etiket üretir, P2’ye söyler, P2 kendi etiketini üretip P1’e söyler, böylece zincir PE1’e kadar uzanır.
  3. Tablo: Her router “komşumun verdiği” ve “benim verdiğim” etiketi eşleştirir. Ortaya “gelen etiket → giden etiket + çıkış arayüzü” tablosu (LFIB) çıkar.

Dikkat: LDP kendi başına yol bulmaz. Hangi yoldan gidileceğini IGP (OSPF ya da IS-IS) belirler, LDP sadece o rotalara etiket bindirir. Bu yüzden önce IGP, sonra LDP kurulur. Bunu OSPF çoklu area yazısında görmüştük.

9. Nokia’da görelim

Teori güzel, şimdi gerçek bir cihazın ne dediğine bakalım. Lab’daki çekirdek dört router: R1 (PE) – R2 (P) – R3 (P) – R4 (PE). Her birinde OSPF ve LDP kurulu. Çekirdeğe bakan arayüzler için yapılan işin özeti şu (R2’den örnek):

configure router interface "system" address 2.2.2.2/32
configure router interface "toPE1" address 10.1.12.2/30
configure router interface "toPE1" port 1/1/1
configure router ospf area 0 interface "system" no shutdown
configure router ospf area 0 interface "toPE1" interface-type point-to-point
configure router ospf area 0 interface "toPE1" no shutdown
configure router ldp interface-parameters interface "toPE1" no shutdown
configure router ldp no shutdown

Dört şey var: loopback (system), IGP, LDP arayüzü ve LDP’nin kendisi. Müşteriye bakan arayüzlere LDP açılmaz, müşteriye etiket vermenin anlamı yok.

Huawei VRP’de aynı iş şöyle yapılır (tek fark komut dili):

mpls lsr-id 1.1.1.1
mpls
mpls ldp
interface GigabitEthernet0/0/0
 mpls
 mpls ldp

Hangi komutla ne görürüm?

SoruNokiaHuawei
LDP komşusu kurulmuş mu?show router ldp sessiondisplay mpls ldp session
Hangi etiketler var?show router ldp bindings activedisplay mpls ldp lsp
Hangi LSP’ler hazır?show router tunnel-tabledisplay mpls lsp
Yolu izletraceroute 4.4.4.4tracert 4.4.4.4

Lab’da R1’den şu iki komutu çalıştırınca gördüğüm çıktı:

R1’de show router tunnel-table ve traceroute çıktısı: R2, R3 ve R4 için LDP tünelleri

tunnel-table‘a dikkat: R1’in R2, R3 ve R4 loopback’lerine giden üç ayrı LSP’si hazır. Owner sütunu ldp, yani bu yolların etiketlerini LDP dağıttı. traceroute ise PE’den PE’ye üç hop’ta gittiğini gösteriyor: R2, R3, R4.

Simülatörün MPLS sekmesinde de aynı şeyi harita üzerinde görebilirsin:

Simülatör MPLS sekmesi: R1–R4 arasında LDP oturumları kurulu

Her linkin üstündeki yeşil şerit bir LDP oturumunu gösteriyor. Üç link, üç oturum. Sadece oturum yetmez, etiketlerin dağıtılması da lazım, bunu da bindings komutu söyler.

Etiketin hop hop değiştiğini gör

R2’de şu komutu çalıştır:

show router ldp bindings active

Op sütununda Push, Swap ve Pop yazan satırlar göreceksin. Bu üç kelime, 5. bölümde çizdiğimiz yolculuğun cihazın diliyle yazılmış hali. IngLbl gelen, EgrLbl giden etiket. Kendi lab’ında numaralar farklı çıkabilir, bu normal.

10. İkinci etiket: VPN’in kapısı

Şimdiye kadar tek etiketle çalıştık. VPN servislerinde (VPRN, VPLS) pakete iki etiket takılır.

Dış etiket paketi taşır, iç etiket müşteriyi belirler

  • Dış (transport) etiket: LDP’nin verdiği etiket. Paketi PE1’den PE2’ye taşır. P router’lar sadece buna bakar. Cevap verdiği soru: “Nereye?”
  • İç (servis) etiket: PE2’nin verdiği etiket. Paket PE2’ye vardığında hangi müşteri VRF’ine (VPRN 100 mü, 200 mü) gideceğini söyler. Cevap verdiği soru: “Kime?”

Bu yüzden iki müşteri aynı IP adresini kullanabilir. Çekirdek bunu hiç görmez, müşteriyi ayıran iç etikettir. Bunu iki müşteri, aynı IP yazısında uygulamalı gördük. Şimdi o yazıda “iki katmanlı etiket” dediğimde ne kastettiğimi biliyorsun.

11. MPLS bana ne kazandırır?

İlk bölümdeki sorunumuza dönelim. Etiketle dört şey kazanıyoruz:

MPLS: BGP’siz çekirdek, VPN, trafik mühendisliği ve hızlı koruma

KazançNe demek
BGP’siz çekirdekP router’lar internet ya da müşteri rotalarını bilmez. Sadece loopback’ler ve etiketler
VPNİç etiketle aynı çekirdekten yüzlerce müşteri yalıtılmış geçer
Trafik mühendisliğiPaket en kısa yoldan değil, seçtiğin yoldan gönderilir (RSVP-TE ya da Segment Routing)
Hızlı korumaLink koparsa önceden hazırlanmış yedek yola çok kısa sürede geçilir (FRR)

Bu serideki sonraki yazıların hepsi bu dört kazancın bir parçasını anlatıyor.

12. Sık sorulan sorular

MPLS bir yönlendirme protokolü mü? Hayır. MPLS bir iletim (forwarding) mekanizması. Yönlendirmeyi IGP ve BGP yapar, MPLS paketin çekirdekte nasıl taşınacağını belirler.

LDP, OSPF’in yerine mi geçer? Hayır. LDP, OSPF’in öğrettiği rotaların üstüne etiket bindirir. OSPF (ya da IS-IS) olmadan LDP çalışmaz.

CE router’ının MPLS bilmesi gerekir mi? Hayır. CE sıradan bir IP router’dır. Müşteriye hiçbir şey kurdurmazsın.

Etiket numaralarını neden ezberlemem gerekmiyor? Çünkü her router kendi numarasını seçer ve değiştirebilir. Önemli olan numara değil, Push, Swap, Pop mantığı.

Bu simülatörde gerçek etiket numaralarını görebilir miyim? Evet, show router ldp bindings active çıktısı simülatörde de çalışır. Numaralar gerçek cihazdakiyle birebir aynı olmayabilir, ama mantık ve çıktı biçimi aynıdır.

13. Özet

  • MPLS’in amacı: IP aramasını sadece kenarda yapmak, çekirdeği etiketle hızlı ve sade tutmak.
  • Etiket, Ethernet ile IP arasına giren 32 bitlik başlıktır: Label, TC, S, TTL.
  • Üç işlem: Push (PE’de takar), Swap (P’de değiştirir), Pop (söker).
  • LSP tek yönlüdür, gidiş ve dönüş ayrı yollardır.
  • PE akıllı kenar (etiketi koyar/söker, müşteri rotalarını tutar), P sade çekirdek, CE MPLS bilmeyen müşteri router’ı.
  • LDP, IGP’nin bulduğu rotalara etiket dağıtır. Önce IGP, sonra LDP.
  • VPN’de iki etiket vardır: dış taşır, iç müşteriyi ayırır.

Bu yazıdaki çekirdeği Simülasyon sayfasında hazır bulabilirsin: Yeni → Nokia → “MPLS temelleri: LDP ile etiketli yol”. “Konfigle aç” dersen R1–R4 hazır gelir, show router ldp bindings active ile etiketlere bakabilirsin. “Sadece topoloji” dersen aynı dört router’ı kablolu ama boş alırsın ve OSPF ile LDP’yi kendin kurarsın.

Bir sonraki yazıda IGP tarafını, OSPF çoklu area ile ele alıyorum. Serinin tamamı için Sıfırdan MPLS sayfasına bakabilirsin.