Bu yazı CCNP yol haritasındaki ENCOR 350-401 · 1.1.b maddesidir: High availability: redundancy, FHRP, SSO. Önceki madde 1.1.a’da tasarım katmanlarını konuştuk; bu kez o tasarımın “bir cihaz giderse ne olur” kısmına bakıyoruz.
1. Her şey tek hata noktasıyla başlar
Tek hata noktası (single point of failure, SPOF), gittiğinde herkesi götüren parçadır. Tasarımın işi, her SPOF’un yanına bir yedek koymaktır. Ama yedek koymak yetmez, yedeğin kendiliğinden devreye girmesi gerekir. Bu yazıda tablodaki son iki satıra odaklanıyoruz:
| Neyin yedeği? | Nasıl? |
|---|---|
| Link | Çift uplink, EtherChannel |
| Cihaz | İki switch/router (dağıtım çifti) |
| Güç | Çift güç kaynağı |
| Yönlendirme yolu | Routing protokolü alternatif yolu bulur |
| Ağ geçidi (ilk atlama) | FHRP: HSRP, VRRP, GLBP |
| Kontrol düzlemi (supervisor/RP) | SSO + NSF |
Routing protokolü router’lar arasındaki yolu kendi toparlar. Ama bir sorun var: uç cihazlar routing konuşmaz.
2. Sorun: PC’nin tek bir ağ geçidi var
Bir PC’ye “ağ geçidin 10.0.0.2” dersin. Dağıtım çiftinde iki router olsa bile PC yalnızca bu adresi bilir. 10.0.0.2 ölürse PC, “ya öbürü?” diye düşünemez. Ya her PC’yi elle düzeltirsin ya da ağ geçidi adresini iki router arasında taşınabilir yaparsın. İkincisi FHRP (First Hop Redundancy Protocol) işidir.
Şirkette ortak bir santral numarası düşün: 100. Santralde iki görevli var. Numarayı her an yalnızca biri açıyor, diğeri sessizce bekliyor. Görevli rahatsızlanırsa öbürü aynı numarayı açmaya başlıyor. Arayan kişi numarayı değiştirmiyor, farkı bile anlamıyor. Sanal IP ağ geçidinin “100 numaralı hattı”, router’lar da görevliler.
3. HSRP nasıl çalışır
HSRP (Hot Standby Router Protocol) Cisco’ya özgüdür. Cisco’nun HSRP belgelerinden özet:
- Roller: Bir router aktif (trafiği iletir), bir router standby (bekler). Aktif router hello mesajlarını kaçırırsa, standby devralır ve yeni bir standby seçilir.
- Sanal IP ve sanal MAC: Uç cihazlar fiziksel router adresini değil, sanal IP‘yi ağ geçidi yapar. HSRP sürüm 1’de sanal MAC 0000.0C07.ACxx biçimindedir (xx, grup numarasının onaltılık değeri). Sürüm 2’de 0000.0C9F.F000–FFFF aralığıdır. N router varsa N+1 IP ve MAC adresi olur.
- Sürümler: Sürüm 1 varsayılandır, hello’lar 224.0.0.2 çoklu yayınına, UDP 1985 portuna gider, grup numarası 0–255. Sürüm 2 hello’ları 224.0.0.102’ye gönderir, 0–4095 grup destekler ve zamanlayıcıları milisaniye cinsinden duyurur.
- Öncelik (priority): Varsayılan 100. Yüksek olan aktif olur. Eşitlikte yüksek IP kazanır.
- Preempt: Varsayılan olarak kapalı. Preempt yoksa daha yüksek öncelikli bir router sonradan gelse bile mevcut aktif router görevini bırakmaz.
- Track: Takip edilen bir nesne (örneğin uplink arayüzü) düşünce router’ın önceliği varsayılan olarak 10 azalır. Azaltma miktarı ayarlanabilir.
Hello/hold süreleri genelde 3 saniye ve 10 saniye olarak bilinir (bu ayrıntıyı yukarıdaki belge parçasında doğrulayamadım, genel bilgidir). Yani gerçek bir geçiş, aktif router’ın sessizliği hold süresini doldurana kadar bekler.
İki tuzak
1. “Öncelik verdim ama yine öteki aktif.” Preempt kapalıysa olan budur. R1’e 110 verdin, R2 zaten aktifti, R2 bırakmaz. Çözüm: R1’de standby 1 preempt.
2. “Track koydum ama devralmadı.” Track, R1’in önceliğini düşürür (110 → 90). Ama R2’nin aktifliği alması için R2’de de preempt açık olmalıdır. Track’i olmayan yapıda uplink gidince R1 yine aktif kalır ve trafik LAN üzerinden R2’ye geri döner: çalışır ama gereksiz bir tur atar.
Temel yapılandırma şöyle:
interface GigabitEthernet0/0
ip address 10.0.0.2 255.255.255.0
standby 1 ip 10.0.0.1
standby 1 priority 110
standby 1 preempt
standby 1 track GigabitEthernet0/1 20
4. VRRP ve GLBP
Sınavda üçü de karşına çıkar. Farkları kısaca (VRRP ve GLBP satırları genel bilgidir):
| HSRP | VRRP | GLBP | |
|---|---|---|---|
| Standart | Cisco’ya özgü | Açık standart (IETF) | Cisco’ya özgü |
| Roller | Aktif / standby | Master / backup | AVG (koordinatör) + AVF’ler |
| Yük paylaşımı | Yok (grup başına bir aktif; farklı grup/VLAN’larla elle dengelenir) | Yok (aynı mantık) | Var: aynı sanal IP, birden çok sanal MAC |
VRRP’de preempt varsayılan olarak açıktır, HSRP’de kapalı; bu fark sınavda sık sorulur. GLBP’nin farkı şu: istemcilere ARP cevabında farklı router’ların sanal MAC’lerini verir, böylece tek ağ geçidi adresiyle iki router da trafik taşır. HSRP’de standby router boşta bekler.
5. Kontrol düzlemi yedekliliği: SSO ve NSF
Şimdiye kadar iki ayrı cihazı yedekledik. Peki tek bir kasanın içindeki iki supervisor/routing motoru? Cisco belgelerinden:
- SSO (Stateful Switchover): Standby, aktifin kalıcı ve çalışan yapılandırmasıyla eşitlenmiş, tam başlatılmış bekler. Protokol ve donanım durumunu da senkron tutar. Aktif düşünce standby devralır ve Layer 2 trafiği mevcut anahtarlama bilgisiyle aksamadan akmaya devam eder.
redundancyaltındamode ssoile açılır. - NSF (Nonstop Forwarding): SSO ile birlikte çalışır. Amaç, kontrol düzlemi geçiş yaparken bile IP paketlerinin iletilmeye devam etmesidir. Bunu CEF sağlar: standby’ın FIB ve adjacency tabloları aktifinkinin aynasıdır; yönlendirme protokolleri RIB’i yeniden kurarken iletim durmaz.
- NSF-capable / NSF-aware: Capable olan, yeniden başlayan cihazdır ve rota bilgisini komşularından geri alır. Aware olan komşu, o sırada rotaları ve komşulukları atmadan bekler. Böylece komşular link çırpınması (flap) görmez.
- Protokoller: BGP için graceful restart yeteneği OPEN mesajında anlaşılır ve NSF-awareness varsayılan olarak kapalıdır. EIGRP restart’ı hello’daki RS bitiyle bildirir, awareness varsayılan açıktır. OSPF’de aynı segmentteki tüm komşular NSF-aware olmalıdır.
Benzetme: kaptanla ikinci kaptan aynı haritaya sürekli bakıyor (SSO, durum eşitleme). Kaptan düşünce ikinci kaptan direksiyonu anında alır. Araba o sırada yolda yürümeye devam eder (NSF, CEF ile iletim). Bütün yolcular (komşu router’lar) da “şoför değişti ama araba durmadı” diye beklemeye razıdır (NSF-aware).
6. Lab: HSRP’yi kendin kur ve boz
Bu madde için tarayıcıda çalışan, sekiz görevlik bir HSRP lab’ı hazırladım: HSRP ile ağ geçidi yedekliliği. İçinde iki router, bir switch, bir PC ve bir “internet” router’ı var. Sırasıyla: sanal IP kur, R1’i aktif yap, LAN arızası çıkar ve PC’nin pinginin kesilmediğini gör, preempt ile aktifliği geri aldır, son olarak uplink’i koparıp track’in neden R2’de de preempt istediğini yaşa.
Dürüst not: simülatör HSRP’nin seçim mantığını (öncelik, IP ile eşitlik bozma, preempt, track) ve sonucunu gösterir. Hello/hold zamanlayıcıları simüle edilmez, geçiş anında olur; gerçekte hold süresi kadar bir kesinti olur. Simülatörde yalnızca HSRP sürüm 1 davranışı vardır.
7. Hangisini ne zaman kullanırım?
| Durum | Seçim |
|---|---|
| Cisco-only ağ, basit gateway yedeği | HSRP |
| Çok üreticili ağ | VRRP |
| Tek VLAN’da iki router’ı da çalıştırmak istiyorum | GLBP (ya da VLAN başına farklı HSRP aktifi) |
| Tek kasa, iki supervisor, kesintisiz L3 | SSO + NSF |
| Erişim katmanı routed ise | FHRP gerekmez, uplink’ler zaten aktif (bkz. 1.1.a) |
8. Kendini sına
- Bir PC’nin ağ geçidi neden fiziksel router IP’si olmamalı? (router ölürse PC başka yolu bilmez; sanal IP iki router arasında taşınır)
- HSRP’de varsayılan priority ve preempt durumu nedir? (100, preempt kapalı)
- Track ile R1 önceliği düştü ama R2 devralmadı. Neden? (R2’de preempt kapalı)
- HSRP, VRRP ve GLBP’den hangisi yük paylaşımı sağlar? (GLBP)
- NSF-capable ile NSF-aware farkı? (capable: yeniden başlayan; aware: o sırada onu bekleyen komşu)
Kaynaklar
- Cisco IOS XE 17: Configuring HSRP
- Catalyst 9300: Configuring Nonstop Forwarding with Stateful Switchover
- ENCOR 350-401 v1.2 blueprint (PDF)
HSRP ve SSO/NSF bilgileri Cisco belgelerinden özetlenmiştir. VRRP, GLBP karşılaştırması ve hello/hold değerleri genel bilgidir. Bir sonraki madde: 1.2.a, Catalyst SD-WAN kontrol ve veri düzlemi.