Subnetting: tıklayarak öğren

Önce mantığı kafana yerleştir, sonra oyunlarla hızlan. Hesap makinesi yok, ezber yok.

Hedef: biri sana 192.168.10.173/27 dediğinde kâğıt kalem olmadan ağ adresini, broadcast adresini ve kullanılabilir IP aralığını birkaç saniyede bulabilmek. Formül ezberlemeyeceğiz. Önce mantığı oturtacağız, sonra aşağıdaki oyunlarla hızlanacağız.

Yol şu: 1 subnetting nedir → 2 prefix ne anlatır → 3 blok büyüklüğü (asıl numara) → 4 sıra sende → 5 adres hangi ağda → 6 neden böyle (binary) → 7 /24'ün dışı → 8 planlama → oyunlar. Şimdilik binary, 128-64-32 ve maske hesabı yok. Onlar 6. adımda, mantık oturduktan sonra gelecek.

1) Subnetting aslında ne?

Elinde tek bir ağ var: 192.168.1.0/24. Toplam 256 adres, cihazlara verebileceğin 254 tane. Bunu dört ayrı VLAN için dört parçaya bölmek istiyorsun. Kaydırıcıyı 2'ye getir ve ne olduğuna bak:

Bir /24'ü böl

Ödünç bit sayısı 2 iken tek ağ dört eşit parçaya ayrılır: her biri /26, her biri 64 adres. Kaydır, başka bölmelere de bak.

Alt ağAğSon oktetKullanılabilir
1192.168.1.0/260–6362
2192.168.1.64/2664–12762
3192.168.1.128/26128–19162
4192.168.1.192/26192–25562

İşte subnetting bu: bir IP bloğunu daha küçük ağlara ayırmak. Peki /24 neden /26 oldu, alt ağlar neden 64'er ilerliyor? Bunu anladığında işin büyük kısmı bitmiş olacak.

2) /24, /25, /26 ne anlama geliyor?

IPv4 adresi 32 bittir. /24 demek: ilk 24 bit ağ için, kalan 8 bit cihazlar için. Mavi ağı, turuncu cihazı gösterir. Kaydırıcıyı /24, /25, /26 ve /27'ye getir; mavi büyüdükçe turuncunun ve adres kapasitesinin küçüldüğüne bak.

Prefix kaydırıcı

Ağ bitleri çoğaldıkça host bitleri ve adres sayısı azalır.

Tek formül: toplam adres = 2(32 − prefix). Örnek /26: 32 − 26 = 6 host biti, 26 = 64 adres, ilk ve son adres cihaza verilmez, 64 − 2 = 62 kullanılabilir. (Bu −2 kuralı klasik IPv4 alt ağları için geçerli. /31 ve /32 özel kullanımlardır, sonra bakarız.)

3) Asıl numara: blok büyüklüğü

Subnetting'i hızlı yaptıran şey bu. Elinde 192.168.1.77/26 var. Üç adım:

  1. Maskeyi bul. /26'nın son okteti 192 (aşağıdaki tabloya bak).
  2. Bloğu hesapla. 256 − 192 = 64. Bloklar 64'er ilerler: 0–63, 64–127, 128–191, 192–255.
  3. IP hangi blokta? 77 sayısı 64–127'ye düşer. Ağ .64, broadcast .127, ilk host .65, son host .126.
PrefixMaskeSon oktette blok
/24255.255.255.0256
/25255.255.255.128128
/26255.255.255.19264
/27255.255.255.22432
/28255.255.255.24016
/29255.255.255.2488
/30255.255.255.2524

Sayı çizgisi: IP hangi blokta?

"İleri"ye bas ve adımları sırayla gör. Binary yazmadık, AND işlemi yapmadık: sadece maskeyi bulduk, bloğu hesapladık, IP'nin bloğunu bulduk.

    4) Şimdi sıra sende

    Hesap makinesi yok. Yanlış cevapta nedenini birlikte çözeceğiz.

    Bir tık zorlaştıralım: bu sefer ağ, broadcast ve host aralığını birlikte bulacaksın. Önceki soruda blok 32'ydi, şimdi blok değişiyor.

    5) Bir IP hangi ağa ait?

    Bu, subnetting'in en önemli noktası. 192.168.10.173/27 verildi. İki bilgi var: 192.168.10.173 cihazın adresi, /27 ise hangi bitlerin ağ, hangilerinin cihaz olduğu. 32 − 27 = 5 host biti, 25 = 32 adres. Yani /27'lik her ağ 32 adreslik bloktur: 0–31, 32–63, 64–95, 96–127, 128–159, 160–191, 192–223, 224–255. 173 sayısı 160–191 bloğuna düşer.

    İstenenSonuç
    Ağ192.168.10.160
    İlk kullanılabilir192.168.10.161
    Son kullanılabilir192.168.10.190
    Broadcast192.168.10.191
    Kullanılabilir host30

    Aynısını sen dene

    Çizgi 8 bloğa bölündü, 173 hangisinde? Farklı IP'ler dene ya da kaydırıcıyla prefix'i değiştirip blokların nasıl büyüyüp küçüldüğüne bak.

      6) Peki neden /27 = 32 adres? (binary burada)

      Son oktet 8 bittir. /27'de ilk 24 bit üç oktete yetiyor, son oktetin 3 biti ağ, 5 biti host. Son oktetin maskesini kutulara dök: baştaki 3 kutu açık, 128 + 64 + 32 = 224. Maske 255.255.255.224, blok 256 − 224 = 32. Kutuları aç, kendin gör:

      Bit oyuncağı: kutulara tıkla

      Her kutunun bir puanı var. Açık (1) kutuların puanları toplanır. Soldan 3 kutuyu aç: 224. Soldan 2 kutu: 192. Soldan 4: 240.

      Ezberlenecek şey bir sürü IP değil, bağlantı: Prefix → Maske → Blok büyüklüğü → Ağ. Aşağıya kendi adresini yaz, mavi/turuncu bitleri ve AND ile bulunan ağı gör. Bu, aynı sonucun binary yoluyla yapılmış hâli.

      7) /24'ün dışına çıkalım

      172.16.45.200/20 olsun. /20, üçüncü oktetin ortasında biter. Maske 255.255.240.0. Artık üçüncü okteti inceleriz: blok 256 − 240 = 16, üçüncü oktet 45 → bloklar 0, 16, 32, 48 diye gider, 45 bloğu 32–47. Sonuç: ağ 172.16.32.0, broadcast 172.16.47.255, ilk 172.16.32.1, son 172.16.47.254. Dikkat: /27'de son oktete bakıyorduk, /20'de üçüncüye. Değişen tek şey bu. Sağdaki oktetler ağda 0, broadcast'ta 255 olur.

      Üçüncü oktetle sayı çizgisi

      İlgi oktetin 3. olduğuna dikkat et. Diğer örnekleri de dene.

        8) Planlama: kaç cihaz lazım?

        Bu işin gerçek hayattaki yüzü şu: önce her ağda kaç cihaz olacağını bilirsin, sonra o sayıya yetecek en küçük prefix'i seçersin. Kaydırıcıyla dene:

        Kaç cihaz lazım? Prefix'i bul

        Ağında kaç cihaz olacak? Kaydır, hangi prefix'e ihtiyacın olduğunu ve kaç adresin boşta kaldığını gör.

        Sonraki aşama: VLSM. Mesela 500 kullanıcı, 100 sunucu ve 30 ağ cihazı için tek bir bloğu farklı büyüklükte parçalara bölmek: yukarıdaki kaydırıcıya bu sayıları gir, /23, /25 ve /27 çıktığını göreceksin. Parçaları sıraya dizmeyi VLSM yazısında yapacağız.

        Dikkat edilecek 4 şey

        Oyun alanı: şimdi hızlanıyoruz

        Mantığı oturttun, şimdi aynı işi hızlı yapacaksın. Dört oyun var. Doğru bildikçe puan kazanır, rütbe atlarsın. Yanlış yaparsan seri sıfırlanır ama puan gitmez.

        Çıraksonraki rütbe için 100 puan
        0 puan
        Seri 0 · En iyi 0 · Doğru 0

        Bit Avcısı. Hedef sayıyı kutuları açıp kapatarak yap. Maske sayılarını (128, 192, 224...) tanıman subnetting'in yarısı.

        Hedef: 77