Subnetting: tıklayarak öğren
Önce mantığı kafana yerleştir, sonra oyunlarla hızlan. Hesap makinesi yok, ezber yok.
192.168.10.173/27 dediğinde kâğıt kalem olmadan ağ adresini, broadcast adresini ve kullanılabilir IP aralığını birkaç saniyede bulabilmek. Formül ezberlemeyeceğiz. Önce mantığı oturtacağız, sonra aşağıdaki oyunlarla hızlanacağız.Yol şu: 1 subnetting nedir → 2 prefix ne anlatır → 3 blok büyüklüğü (asıl numara) → 4 sıra sende → 5 adres hangi ağda → 6 neden böyle (binary) → 7 /24'ün dışı → 8 planlama → oyunlar. Şimdilik binary, 128-64-32 ve maske hesabı yok. Onlar 6. adımda, mantık oturduktan sonra gelecek.
1) Subnetting aslında ne?
Elinde tek bir ağ var: 192.168.1.0/24. Toplam 256 adres, cihazlara verebileceğin 254 tane. Bunu dört ayrı VLAN için dört parçaya bölmek istiyorsun. Kaydırıcıyı 2'ye getir ve ne olduğuna bak:
Bir /24'ü böl
Ödünç bit sayısı 2 iken tek ağ dört eşit parçaya ayrılır: her biri /26, her biri 64 adres. Kaydır, başka bölmelere de bak.
| Alt ağ | Ağ | Son oktet | Kullanılabilir |
|---|---|---|---|
| 1 | 192.168.1.0/26 | 0–63 | 62 |
| 2 | 192.168.1.64/26 | 64–127 | 62 |
| 3 | 192.168.1.128/26 | 128–191 | 62 |
| 4 | 192.168.1.192/26 | 192–255 | 62 |
İşte subnetting bu: bir IP bloğunu daha küçük ağlara ayırmak. Peki /24 neden /26 oldu, alt ağlar neden 64'er ilerliyor? Bunu anladığında işin büyük kısmı bitmiş olacak.
2) /24, /25, /26 ne anlama geliyor?
IPv4 adresi 32 bittir. /24 demek: ilk 24 bit ağ için, kalan 8 bit cihazlar için. Mavi ağı, turuncu cihazı gösterir. Kaydırıcıyı /24, /25, /26 ve /27'ye getir; mavi büyüdükçe turuncunun ve adres kapasitesinin küçüldüğüne bak.
Prefix kaydırıcı
Ağ bitleri çoğaldıkça host bitleri ve adres sayısı azalır.
2(32 − prefix). Örnek /26: 32 − 26 = 6 host biti, 26 = 64 adres, ilk ve son adres cihaza verilmez, 64 − 2 = 62 kullanılabilir. (Bu −2 kuralı klasik IPv4 alt ağları için geçerli. /31 ve /32 özel kullanımlardır, sonra bakarız.)3) Asıl numara: blok büyüklüğü
Subnetting'i hızlı yaptıran şey bu. Elinde 192.168.1.77/26 var. Üç adım:
- Maskeyi bul. /26'nın son okteti
192(aşağıdaki tabloya bak). - Bloğu hesapla. 256 − 192 = 64. Bloklar 64'er ilerler: 0–63, 64–127, 128–191, 192–255.
- IP hangi blokta? 77 sayısı 64–127'ye düşer. Ağ
.64, broadcast.127, ilk host.65, son host.126.
| Prefix | Maske | Son oktette blok |
|---|---|---|
| /24 | 255.255.255.0 | 256 |
| /25 | 255.255.255.128 | 128 |
| /26 | 255.255.255.192 | 64 |
| /27 | 255.255.255.224 | 32 |
| /28 | 255.255.255.240 | 16 |
| /29 | 255.255.255.248 | 8 |
| /30 | 255.255.255.252 | 4 |
Sayı çizgisi: IP hangi blokta?
"İleri"ye bas ve adımları sırayla gör. Binary yazmadık, AND işlemi yapmadık: sadece maskeyi bulduk, bloğu hesapladık, IP'nin bloğunu bulduk.
4) Şimdi sıra sende
Hesap makinesi yok. Yanlış cevapta nedenini birlikte çözeceğiz.
Bir tık zorlaştıralım: bu sefer ağ, broadcast ve host aralığını birlikte bulacaksın. Önceki soruda blok 32'ydi, şimdi blok değişiyor.
5) Bir IP hangi ağa ait?
Bu, subnetting'in en önemli noktası. 192.168.10.173/27 verildi. İki bilgi var: 192.168.10.173 cihazın adresi, /27 ise hangi bitlerin ağ, hangilerinin cihaz olduğu. 32 − 27 = 5 host biti, 25 = 32 adres. Yani /27'lik her ağ 32 adreslik bloktur: 0–31, 32–63, 64–95, 96–127, 128–159, 160–191, 192–223, 224–255. 173 sayısı 160–191 bloğuna düşer.
| İstenen | Sonuç |
|---|---|
| Ağ | 192.168.10.160 |
| İlk kullanılabilir | 192.168.10.161 |
| Son kullanılabilir | 192.168.10.190 |
| Broadcast | 192.168.10.191 |
| Kullanılabilir host | 30 |
Aynısını sen dene
Çizgi 8 bloğa bölündü, 173 hangisinde? Farklı IP'ler dene ya da kaydırıcıyla prefix'i değiştirip blokların nasıl büyüyüp küçüldüğüne bak.
6) Peki neden /27 = 32 adres? (binary burada)
Son oktet 8 bittir. /27'de ilk 24 bit üç oktete yetiyor, son oktetin 3 biti ağ, 5 biti host. Son oktetin maskesini kutulara dök: baştaki 3 kutu açık, 128 + 64 + 32 = 224. Maske 255.255.255.224, blok 256 − 224 = 32. Kutuları aç, kendin gör:
Bit oyuncağı: kutulara tıkla
Her kutunun bir puanı var. Açık (1) kutuların puanları toplanır. Soldan 3 kutuyu aç: 224. Soldan 2 kutu: 192. Soldan 4: 240.
Prefix → Maske → Blok büyüklüğü → Ağ. Aşağıya kendi adresini yaz, mavi/turuncu bitleri ve AND ile bulunan ağı gör. Bu, aynı sonucun binary yoluyla yapılmış hâli.7) /24'ün dışına çıkalım
172.16.45.200/20 olsun. /20, üçüncü oktetin ortasında biter. Maske 255.255.240.0. Artık üçüncü okteti inceleriz: blok 256 − 240 = 16, üçüncü oktet 45 → bloklar 0, 16, 32, 48 diye gider, 45 bloğu 32–47. Sonuç: ağ 172.16.32.0, broadcast 172.16.47.255, ilk 172.16.32.1, son 172.16.47.254. Dikkat: /27'de son oktete bakıyorduk, /20'de üçüncüye. Değişen tek şey bu. Sağdaki oktetler ağda 0, broadcast'ta 255 olur.
Üçüncü oktetle sayı çizgisi
İlgi oktetin 3. olduğuna dikkat et. Diğer örnekleri de dene.
8) Planlama: kaç cihaz lazım?
Bu işin gerçek hayattaki yüzü şu: önce her ağda kaç cihaz olacağını bilirsin, sonra o sayıya yetecek en küçük prefix'i seçersin. Kaydırıcıyla dene:
Kaç cihaz lazım? Prefix'i bul
Ağında kaç cihaz olacak? Kaydır, hangi prefix'e ihtiyacın olduğunu ve kaç adresin boşta kaldığını gör.
Dikkat edilecek 4 şey
- −2'yi unutma: /26'da 64 adres var ama 62 cihaz sığar.
- Doğru oktete bak: /20'de ilgi oktet 3., 4. değil.
- Bloğun başı: IP 77 ise ağ 80 olamaz. Ağ hep IP'den büyük olmayan en yakın blok başıdır.
- Broadcast: ağ + blok − 1. (ağ + blok bir sonraki ağın adıdır.)
Oyun alanı: şimdi hızlanıyoruz
Mantığı oturttun, şimdi aynı işi hızlı yapacaksın. Dört oyun var. Doğru bildikçe puan kazanır, rütbe atlarsın. Yanlış yaparsan seri sıfırlanır ama puan gitmez.
Bit Avcısı. Hedef sayıyı kutuları açıp kapatarak yap. Maske sayılarını (128, 192, 224...) tanıman subnetting'in yarısı.
Hedef: 77
Blok Avcısı. Adres çizgide hangi bloğa düşüyor? O bloğa tıkla.
192.168.1.77/26
Hızlı Soru. 15 saniyen var. Seçeneklerden birini seç. Süre bitince soru yanmış sayılır.
Usta Modu. Bütün alanları kendin yazarsın: ağ, broadcast, ilk-son host, maske, host sayısı. Doğruysa +20 puan.
Kolay: /24–/30, son oktetle sınırlı. Orta: /16–/30, herhangi bir oktet. Zor: /8–/30, her yerde. Host sayısı her zaman 2n−2 (n = host bit sayısı). Cevapları nokta ondalık yaz, örn. 192.168.1.64. Enter ile kontrol edebilirsin.